Đây là một trong những di tích lịch sử quan trọng nhất của Việt Nam, nơi gắn liền với sự kiện người thanh niên Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước, mở ra một bước ngoặt vĩ đại cho lịch sử dân tộc. Tòa nhà được xây dựng từ năm 1863 bởi Công ty Vận tải Đường biển Pháp (Messageries Maritimes) để làm trụ sở tổng quản lý. Đây là một trong những công trình kiến trúc đầu tiên do người Pháp xây dựng sau khi chiếm được Sài Gòn.
Tòa nhà mang phong cách kiến trúc phương Tây với tường gạch kiên cố và các cửa sổ vòm. Tuy nhiên, trên mái nhà lại gắn hai con rồng bằng gốm tráng men, tư thế “Lưỡng long chầu nguyệt”. Đây là sự kết hợp văn hóa Đông – Tây độc đáo, và cũng chính là lý do người dân địa phương gọi nơi này là “Nhà Rồng”.
Trọng tâm lịch sử của di tích này chính là sự kiện ngày 5 tháng 6 năm 1911. Từ bến cảng này, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành với tên gọi Văn Ba đã lên con tàu Amiral Latouche-Tréville, bắt đầu hành trình vạn dặm qua các châu lục.
Trong bối cảnh đất nước đang chìm trong ách thống trị của thực dân Pháp, các phong trào yêu nước theo xu hướng cũ đều thất bại. Người không chọn con đường sang Nhật (Đông Du) mà quyết định sang phương Tây – nơi có khẩu hiệu “Tự do – Bình đẳng – Bác ái” – để tìm hiểu thực chất đằng sau những từ ngữ ấy và tìm ra con đường giải phóng thực sự cho dân tộc.
Bến Nhà Rồng là nơi chứng kiến khát vọng cháy bỏng của một người thanh niên trẻ tuổi đối với độc lập dân tộc. Hành trình từ Bến Nhà Rồng đã giúp Người tìm thấy chủ nghĩa Marx - Lenin, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và lãnh đạo nhân dân giành độc lập. Hiện nay, bảo tàng lưu giữ hàng ngàn hiện vật, hình ảnh về cuộc đời hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh, là địa chỉ đỏ để học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người.
Tham quan và tìm hiểu về Bến Nhà Rồng, Đoàn cảm thấy vô cùng tự hào về ý chí sắt đá của thế hệ cha anh. Di tích không chỉ là một công trình đẹp bên dòng sông Sài Gòn mà còn là ngọn lửa tinh thần nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về lòng yêu nước, tinh thần ham học hỏi và trách nhiệm đối với tương lai của đất nước.